NATUURLEXICON


Parasitisme


Parasitisme  is een samenlevingsvorm waarbij een van de symbionten een voordeel heeft ten koste van de ander. De parasiet profiteert van zijn gastheer of waardplant. Parasitisme kan tot de dood van de gastheer leiden, maar gebeurt slechts uitzonderlijk, aangezien hierdoor de parasiet zelf ook wordt gedood.

Een parasiet leeft in of op een ander organisme (de gastheer) en is er metabolisch van afhankelijk. In tegenstelling tot predatoren hebben parasieten doorgaans een hogere reproductiesnelheid dan de gastheer en doden ze hun gastheer niet of niet onmiddellijk.   

Sommige parasieten maken gebruik van verschillende gastheren; andere zijn strikt geboden aan één enkele gastheer.

Bekende parasieten van mens of dier zijn de inwendige parasieten mijten, luizen, steekluizen en de uitwendige parasieten rondwormen en platwormen. In de biologische bestrijding wordt gebruik gemaakt van insecten, zoals sluipwespen die andere schadelijke insecten parasiteren.

Ook planten kunnen andere planten parasiteren. Ongeveer 1 % van de hogere planten wereldwijd is afhankelijk van een gastheer voor hun overleving.

Parasitaire planten komen in alle werelddelen en alle mogelijke habitats voor.

Er zijn parasitaire planten die volledig afhankelijk zijn van hun gastheer (niet-fotosynthetiserende holoparasieten), bijvoorbeeld de Bremraap-soorten Orobanche species. Zij bevatten geen bladgroen. De voedingsstoffen worden getrokken uit een gastheerplant.

Andere parasitaire planten zijn slechts gedeeltelijk afhankelijk (fotosynthetiserende facultatieve hemiparasieten), bijvoorbeeld de Maretak Viscum album. Zij bevatten wel bladgroen.

Ze hebben allemaal gemeen dat ze over de mogelijkheid beschikken om het plantenweefsel van omliggende planten binnen te dringen en op die manier water, suikers en minerale voedingsstoffen te onttrekken van de gastheren.

Dit gebeurt door middel van een haustorium, een specifieke wortelstructuur.  De kieming van zaden zal alleen gebeuren in de nabijheid van de wortels van een geschikte gastheer. De meeste soorten zijn gastheerspecifiek, andere soorten kunnen verschillende mogelijke gastheren hebben.   

Wanneer parasieten zelf ook drager zijn van parasieten, dan spreekt men van hyperparasitisme.

Zie ook: Symbiose

Home